Бүгін, 09:13
Жамбыл облысында әділет органдарының қызметін цифрландыру азаматтардың мемлекеттік қызметтерге қол жеткізуін жеңілдетіп, құқықтық рәсімдердің жеделдігі мен ашықтығын арттыруға мүмкіндік беріп отыр. Электрондық сервистерді енгізу, атқарушылық іс жүргізуді автоматтандыру және жасанды интеллект элементтерін пайдалану — саланы жаңғыртудың негізгі бағыттарының бірі.
Бүгінде мемлекеттік қызметтердің сапасы оларды көрсетудің қолжетімділігімен, жылдамдығымен және азаматтар үшін қолайлылығымен өлшенеді. Осы тұрғыдан алғанда, әділет органдарының жұмысын цифрлық форматқа көшіру құқықтық қызметтерді жетілдірудің маңызды тетігіне айналды. Жамбыл облысы Әділет департаменті де осы бағытта бірқатар цифрлық шешімді іске асырып, азаматтардың уақытын үнемдеуге, құжат айналымын оңтайландыруға және әкімшілік рәсімдерді жеңілдетуге басымдық беріп келеді.
2026 жылдың тоғыз айының қорытындысы бойынша департамент өз құзыреті шеңберінде 3 996 мемлекеттік қызмет көрсетті. Сонымен қатар заңды тұлғаларды тіркеу саласында «Электрондық үкімет» веб-порталы арқылы 27 өтініш электрондық форматта қабылданды. Бұл көрсеткіштер мемлекеттік қызметтерді цифрлық арналар арқылы алу мүмкіндігінің іс жүзінде қолданылып жатқанын көрсетеді.
«Цифрлық сот орындаушысы»: атқарушылық іс жүргізудегі жаңа мүмкіндік
Әділет саласын цифрландырудағы маңызды жаңашылдықтардың бірі — «Цифрлық сот орындаушысы» жүйесі мен оңайлатылған атқарушылық іс жүргізу тетігі. Бұл шешім азаматтардың берешекке қатысты рәсімдерін жеңілдетуге, ақпаратты жедел алуға және артық шығындарды азайтуға бағытталған.
Жүйе аясында 20 айлық есептік көрсеткішке дейінгі сомалар бойынша оңайлатылған атқарушылық іс жүргізу қозғалған жағдайда азаматтарға 1414 нөмірінен SMS-хабарламалар және eGov Mobile мобильдік қосымшасы арқылы push-хабарламалар жіберіледі. Осылайша, азаматтар өздеріне қатысты іс жүргізудің басталғаны туралы хабардар болып, тиісті ақпаратты уақытылы ала алады.
Цифрлық шешімнің тағы бір маңызды артықшылығы — берешекті онлайн төлеу және төлем жасалғаннан кейін барлық қамтамасыз ету шараларын, соның ішінде шектеулерді автоматты түрде алып тастау мүмкіндігі. Бұл рәсімдерді жеделдетіп, азаматтардың қосымша мекемелерге жүгіну қажеттілігін азайтады.
Департаменттің мәліметінше, 2026 жылғы 1 қаңтар мен 1 қазан аралығында осы бағыттағы атқарушылық іс жүргізулердің жалпы саны 62 765-ті құрап, олардың сомасы 1,52 млрд теңгеден асты. Оның ішінде 22 407 іс жүргізу 519,8 млн теңгеден астам сома бойынша қысқартылды. Қалған істердің бір бөлігі жеке сот орындаушыларының өндірісіне берілді.
Ең маңызды нәтижелердің бірі — азаматтардың жеке сот орындаушысының қызметіне төленетін 129,9 млн теңге көлеміндегі шығынды үнемдеуі. Бұл цифрлық шешімдердің тек рәсімдерді жеңілдетіп қана қоймай, азаматтардың қаржылық шығындарын азайтуға да ықпал ететінін көрсетеді.
«Тараптар кабинеті»: қызметтерге қашықтан қол жеткізу
Атқарушылық іс жүргізу саласындағы тағы бір маңызды құрал — «Тараптар кабинеті» онлайн-сервисі. Ол азаматтарға өздеріне қатысты атқарушылық іс жүргізудің барысын қашықтан бақылауға және қажетті құжаттармен электрондық форматта жұмыс істеуге мүмкіндік береді.
Сервис арқылы пайдаланушылар:
атқарушылық іс жүргізу материалдарымен таныса алады;
істің орындалу кезеңдерін бақылай алады;
өтініштер мен арыздарды электрондық форматта жолдай алады;
хабарламалар мен құжаттарды қашықтан қабылдай алады;
сот орындаушысы туралы мәліметтер мен оның рейтингін тексере алады;
тіркелген құжаттарды PDF форматында жүктей алады;
берешекті онлайн төлей алады.
Сервис тәулік бойы қолжетімді. Бұл азаматтардың мекемелерге бірнеше рет баруына кететін уақытын қысқартып, іс жүргізу барысы туралы ақпаратты жедел алуға жағдай жасайды.
Департамент ұсынған мәліметке сәйкес, «Тараптар кабинеті» арқылы жолданған өтініштерді қарау мерзімі бес жұмыс күнін құрайды. Ал «e-Өтініш» жүйесі арқылы берілген өтініштерді қараудың көрсетілген мерзімі — 15 жұмыс күні. Демек, тиісті мәселелер бойынша осы сервисті пайдалану рәсімдерді едәуір жеделдетуге мүмкіндік береді.
Жасанды интеллект элементтері және автоматтандырылған бақылау
Әділет органдарының жұмысын цифрландыруда жасанды интеллект элементтерін пайдалану мен автоматтандырылған ақпараттық жүйелерді жетілдіру де маңызды орын алады.
2025 жылғы 1 қыркүйектен бастап борышкерлердің бірыңғай тізілімінен мәліметтерді автоматты түрде алып тастау тетігі іске асырылды. Оның негізгі мақсаты — заңнамада белгіленген орындауға ұсыну мерзімі өткен атқарушылық құжаттар бойынша мәліметтерді тізілімнен автоматты түрде шығару.
Бұл ретте ақпараттық жүйе атқарушылық құжаттардың мерзімдерін қолданыстағы деректер негізінде бақылайды. Белгіленген талаптар орындалған жағдайда мәліметтерді тізілімнен алып тастау процесі аумақтық әділет органдарының тікелей араласуынсыз жүзеге асырылады.
Сонымен қатар 2025 жылғы 1 қарашадан бастап ұсыну мерзімі өткен атқарушылық құжаттар бойынша мәжбүрлеп орындату шараларын кешенді түрде алып тастау функционалы іске қосылды. Борышкерлердің бірыңғай тізілімінен мәліметтер шығарылғаннан кейін ақпарат сот орындаушысына жүйенің «Хабарламалар» бөлімі арқылы жолданады. Бұл тиісті шешім қабылдау кезінде қажетті ақпаратты жедел пайдалануға мүмкіндік береді.
Автоматтандырылған тетіктердің енгізілуі әкімшілік рәсімдерді қысқартуға, деректерді өңдеу процесін жүйелеуге және азаматтардың өтініштерін қарау кезінде артық әрекеттерді азайтуға бағытталған.
Электрондық заң көмегі: құқықтық қызметтердің қолжетімділігі
Цифрландыру азаматтардың құқықтық көмек алу мүмкіндігін кеңейтуге де ықпал етеді. Осы бағыттағы құралдардың бірі — «Е-заң көмегі» ақпараттық жүйесі.
2026 жылдың тоғыз айында аталған жүйе арқылы құқық қорғау органдарынан адвокатты қорғаушы ретінде тағайындауға қатысты 898 электрондық сұраныс түскен. Оның 672-сі бойынша адвокат тағайындалған.
Бұл жүйе сұраныстарды электрондық форматта қабылдауға және оларды өңдеу процесін ұйымдастыруға мүмкіндік береді. Нәтижесінде құқықтық көмек көрсетуге қатысты рәсімдердің ашықтығын қамтамасыз етуге және тиісті мамандарды тағайындау жұмысын жүйелеуге жағдай жасалады.
Электрондық сервистерді дамыту әсіресе азаматтардың құқықтық көмекке жедел мұқтаж болған жағдайларында маңызды. Өйткені құқықтық қызметтің қолжетімді болуы адамның өз құқықтарын қорғау мүмкіндігімен тікелей байланысты.
Цифрландырудың түпкі мақсаты — азаматқа қолайлы қызмет
Жамбыл облысы Әділет департаментінің тәжірибесі цифрлық технологияларды енгізудің басты мақсаты тек құжат айналымын электрондық форматқа ауыстырумен шектелмейтінін көрсетеді. Негізгі міндет — азаматтардың мемлекеттік органдармен өзара іс-қимылын жеңілдету, құқықтық рәсімдердің ашықтығын арттыру және қызмет көрсету сапасын жақсарту.
Онлайн төлемдер, электрондық хабарламалар, қашықтан өтініш беру, автоматты бақылау және мәліметтерді ақпараттық жүйелер арқылы өңдеу азаматтардың уақытын үнемдеуге мүмкіндік береді. Сонымен бірге мұндай құралдар мемлекеттік қызметтердің тиімділігін арттыруға және әкімшілік кедергілерді азайтуға бағытталған.
Алдағы кезеңде де әділет органдарының қызметін цифрландыру, электрондық сервистерді тиімді пайдалану және азаматтардың құқықтық ақпаратқа қолжетімділігін кеңейту маңызды міндеттердің бірі болып қала береді.
Цифрлық әділеттің басты нәтижесі — технологияның өзінде емес, оның азамат өміріне әкелетін нақты пайдасында. Уақытты үнемдеу, қызметтерді қашықтан алу, рәсімдердің ашықтығы мен шығындарды азайту — осы бағыттағы жұмыстың маңызын айқындайтын негізгі көрсеткіштер.
