6 тамыз, 2026
Таңертең жұмысқа бара жатқан адамдарды бақылап көрдіңіз бе? Бірі баласын мектепке апарады, бірі асығыс жұмысқа барады, енді бірі дүкенін ашуға асығады. Әрқайсысының өз арманы, өз мақсаты, өз жауапкершілігі бар. Бірақ сол адамдардың барлығын біріктіретін бір ғана құндылық бар. Ол – тыныш, тұрақты әрі дамыған елде өмір сүруге деген ұмтылыс. Мұндай қоғам өздігінен қалыптаспайды. Оның негізінде әр азаматтың белсенділігі, бірлігі және дұрыс таңдауы жатады. Сондықтан бүгінгі күні Құрылтай мен Құрылтай сайлауының маңызы ерекше.
Бұрын ел ағалары құрылтайда бас қосып, маңызды мәселелерді талқыласа, бүгінгі Құрылтай да сол дәстүрдің жалғасы ретінде қоғам мен мемлекет арасындағы ашық диалогты нығайтуға қызмет етеді.
Қазіргі таңда қоғамның сұранысы өзгерді. Адамдар тек тыңдаушы болғысы келмейді, олар пікірінің ескерілгенін қалайды. Бұл – қалыпты құбылыс. Себебі өз ойын ашық айтып, ұсынысын білдіре алатын азамат қана елдің дамуына шынайы үлес қоса алады. Құрылтай осындай мүмкіндіктерді біріктіретін маңызды алаңға айналып келеді. Мұнда білімнен бастап экологияға дейін, ауылдың тыныс-тіршілігінен бастап жастардың болашағына дейінгі өзекті мәселелер көтеріледі. Бұл – қоғамның үнін тыңдаудың нақты көрінісі.
Ашық диалог – өркениетті қоғамның басты белгілерінің бірі. Әртүрлі пікір болуы қалыпты жағдай, ең маңыздысы – сол пікірлердің тыңдалуы. Кейде қарапайым тұрғын көтерген мәселе кейін үлкен өзгерістерге себеп болады. Мұндай мысалдарды өмірден жиі көруге болады. Бір ауылда тұрғындардың ұсынысымен балалар алаңы салынады, енді бір жерде жастардың бастамасымен саябақ абаттандырылады. Осындай шағын істердің өзі қоғамдағы азаматтық белсенділіктің артып келе жатқанын көрсетеді.
Бүгінгі Қазақстанның дамуы әр азаматтың жауапкершілігіне де байланысты. Заңды құрметтеу, қоршаған ортаны таза ұстау, қоғамдық мүлікке жанашырлықпен қарау, мұқтаж жандарға көмектесу – мұның бәрі азаматтық мәдениеттің көрінісі. Мемлекетті тек мемлекеттік қызметкерлер ғана дамытпайды. Елдің дамуына дәрігер де, мұғалім де, диқан да, кәсіпкер де, журналист те, студент те өз үлесін қосады. Әркім өз жұмысын адал атқарса, қоғам да алға басады.
Осы тұрғыдан алғанда, 23 тамызда өтетін Құрылтай сайлауының маңызы зор. Бұл – қоғамның белсенді мүшелерін таңдап, Құрылтайдың құрамын қалыптастыруға әр азаматтың тікелей қатысуына мүмкіндік беретін маңызды саяси оқиға. Әрбір дауыс – жай ғана белгі емес, ол қоғамның қандай құндылықтарды қолдайтынын, қандай бағытты дұрыс деп санайтынын білдіреді. Сондықтан сайлауға қатысу – азаматтық құқық қана емес, ел алдындағы жауапкершілік.
Әлемдік тәжірибеге көз жүгіртсек, қоғамдық институттары мықты мемлекеттерде азаматтардың ел өміріне қатысу деңгейі жоғары болады. Ондай қоғамда адамдар өз пікірін ашық айтып қана қоймай, шешім қабылдау үдерісіне де атсалысады. Қазақстандағы Құрылтай институты да осы мәдениетті қалыптастыруға бағытталған маңызды қадамдардың бірі.
Меніңше, елдің болашағы туралы сөз айтқан әр адам алдымен өзінен бастауға тиіс. Олардың қоғамдық бастамаларды қолдауы, сайлауға қатысуы, пікірін мәдениетті түрде білдіруі – осының бәрі мемлекетке қосылған үлес. Үлкен өзгерістер дәл осындай қарапайым әрекеттерден басталады.
Құрылтай – халықтың үнін еститін алаң болса, Құрылтай сайлауы – сол үнді жеткізетін азаматтарды таңдаудың маңызды тетігі. Сондықтан бұл үдеріске бейжай қарамай, белсенділік таныту – елге деген құрметтің, болашақ ұрпақ алдындағы жауапкершіліктің белгісі. Себебі Қазақстанның ертеңі бүгін қабылданған шешімдер мен бүгін жасалған таңдауларға тікелей байланысты.
Шырын Қапарова, Байзақ аудандық аналар кеңесінің төрайымы
