Бүгін, 19:22
Жамбыл облысы тұрғындарының табысын арттыру еңбекақыны көтеру, жаңа жұмыс орындарын ашу, ауылдағы бизнесті қолдау және білікті мамандар даярлау арқылы жүзеге асырылмақ. Бұл шараларға балаларға арналған білім беру жинақ жүйесі де қосылды, деп хабарлайды El.kz ақпараттық порталы.
Өңір қандай көрсеткіштермен бастады?
Шілде айының басындағы мәлімет бойынша Жамбыл облысында 1 212,7 мың адам тұрған. Халықтың жартысынан астамы ауылдық жерлерде тұрады. Мұнда жұмыс берушілер мен табыс көздерінің таңдауы Тараз және басқа қалаларға қарағанда шектеулі.
Екінші тоқсандағы жұмыссыздық деңгейі 4,8 пайызды құрады. Бұл көрсеткіш жұмыс іздеп жүрген азаматтарды қамтиды. Алайда статистика жұмыспен қамтудың сапасын, еңбек шартының мерзімін және нақты жалақы көлемін толық көрсетпейді.
Ұлттық статистика бюросының соңғы деректеріне сәйкес, облыстағы орташа айлық атаулы жалақы 375 456 теңгеге жетті. Бұл – Қазақстан өңірлері арасындағы ең төмен көрсеткіштердің бірі. Бір жыл ішінде жалақы мөлшері өскенімен, бағаның қымбаттауы одан да жоғары болды.
Табыс арттыру бағдарламасы жаңартылды
Жазда Үкімет 2026–2029 жылдарға арналған халық табысын арттыру жөніндегі Кешенді жоспарды бекітті. Осыған дейінгі аттас бағдарлама күшін жойды. Сондықтан онда көрсетілген жұмыспен қамту, кедейлік деңгейі және еңбекақы үлесіне қатысты көрсеткіштер қазіргі таңда қолданыстағы мақсаттар болып саналмайды.
Жаңа құжатта алты бағыт бойынша 59 іс-шара қарастырылған. Олар жалақыны көтеру, сапалы жұмыс орындарын құру, адами капиталды дамыту, инфляцияны төмендету, салықтық және әлеуметтік қолдау, сондай-ақ халықтың борыштық жүктемесін азайтуды қамтиды.
Жоспарға сәйкес, қызметкерлердің жалақысын орта есеппен 10 пайызға арттыру көзделген. Төмен және орташа жалақы алатын азаматтардың табысы инфляциядан 2–3 пайыздық тармаққа жоғары қарқынмен өсуі тиіс. Ал бағдарлама соңына қарай инфляция деңгейін 5–7 пайызға дейін төмендету жоспарланып отыр.
Кімдердің жалақысы өсуі мүмкін?
Коммуналдық секторда электр және жылу энергетикасы, сумен жабдықтау, су бұру және газбен жабдықтау ұйымдарының өндірістік қызметкерлеріне қатысты шаралар жүзеге асырылады. Сонымен қатар ең төменгі жалақы мөлшеріне қатысты ұсыныстар әзірленіп, азаматтық қызметшілердің еңбекақысын арттыру мәселесі қаралады.
Ауыл шаруашылығы қызметкерлерінің табысын арттыру өндірісті жаңғырту, заманауи технологияларды енгізу, кооперацияны дамыту және еңбек өнімділігін арттырумен байланыстырылады. Бұл бағыт халықтың басым бөлігі ауылдық жерде тұратын Жамбыл облысы үшін ерекше маңызды.
Бағдарлама соңына дейін республика бойынша сапалы жұмыс орындарының санын 3,8 миллионға жеткізу жоспарланған. Жыл сайын 240 мыңға дейін осындай жұмыс орнын ашу көзделеді. Бұл санатқа еңбек кепілдіктері, әлеуметтік аударымдары және өңірге сай лайықты жалақысы бар ресми жұмыс орындары кіреді.
«Ауыл аманаты» не ұсынады?
Ауыл тұрғындары «Ауыл аманаты» бағдарламасы арқылы өз кәсібін ашуға немесе жұмыс істеп тұрған кәсібін кеңейтуге қаржы ала алады. Микрокредит мөлшерлемесі жылдық 2,5 пайызды құрайды. Жобалар нақты елді мекендердің қажеттіліктері ескеріле отырып іріктеледі.
Қолданыстағы жоспар бойынша республика көлемінде 30 мыңнан астам бюджеттік микрокредит беру көзделген. Қаражатты жеке қосалқы шаруашылықтарды дамытуға, ауыл шаруашылығы өнімдерін өңдеуге, өндірістік кооперацияға және шағын елді мекендердегі кәсіпкерлікті дамытуға бағыттауға болады.
Бағдарламаға республикалық бюджеттен 100 миллиард теңге қарастырылған. Жамбыл облысында өтінімдерді «Тараз» ӘКК сүйемелдейді. Өтініш беруші жобасының өміршеңдігін дәлелдеп, кепіл мүлкін ұсынуы және төлем кестесін сақтауы қажет.
Өңірге қанша инвестиция тартылды?
Өңірлік статистика департаментінің мәліметінше, қаңтар-шілде айларында облыстың негізгі капиталына 571 миллиард теңгеден астам инвестиция салынған. Бұл өткен жылдың сәйкес кезеңімен салыстырғанда жартысынан астамға жоғары.
Соңғы үш жылда өңір экономикасына 764,5 миллиард теңге инвестиция тартылды. Облыс әкімі Ербол Қарашөкеевтің айтуынша, бұл көрсеткіш Жамбыл облысын республика бойынша үшінші орынға шығарған.
Тартылған инвестициялардың 96,1 пайызы жеке қаражат есебінен жүзеге асырылған. Мұндай құрылым инвестициялық жобалардың тікелей бюджеттік қаржыландыруға тәуелділігін азайтады. Дегенмен олардың инфрақұрылымының бір бөлігі мемлекет қаражаты есебінен салынуы мүмкін.
Шетелдік инвестициялар мен жұмыс орындары бойынша не белгілі?
Әкімдік мәліметіне сәйкес, тікелей шетелдік инвестициялар көлемі 184 миллион доллардан 289,7 миллион долларға дейін өскен. Алайда бұл өсімнің нақты қай кезеңде болғаны жарияланған ақпаратта көрсетілмеген. Сондықтан бұл көрсеткішті статистика органының жылдық деректерімен тікелей салыстыруға сақтықпен қараған жөн.
Алғашқы төрт айда облыста жалпы құны 143 миллиард теңге болатын төрт инвестициялық жоба іске қосылды. Нәтижесінде 920 жұмыс орны құрылды. Бұл жұмыс орындарындағы жалақы деңгейі мен тұрақты еңбек шарттарының үлесі туралы әзірге нақты ақпарат жарияланған жоқ.
Жыл соңына дейін тағы 47 жобаны жүзеге асыру жоспарланып отыр. Олардың жалпы құны 458,8 миллиард теңгені құрайды. Жобалар іске қосылған жағдайда 2 700-ден астам жаңа жұмыс орны ашылуы тиіс. Дегенмен бұл көрсеткіштер әзірге жоспар ретінде қарастырылады және кәсіпорындар нақты іске қосылғаннан кейін ғана нақтыланады.
Меркіде қандай келісімдер жасалды?
«Меркі бизнес-форумында» аудан әкімдігі мен бизнес өкілдері жалпы құны 360 миллион теңгені құрайтын алты меморандумға қол қойды. Қаражатты әлеуметтік жобалар мен аудандық инфрақұрылымды дамытуға бағыттау жоспарланған.
Сол алаңда «Novek» ЖШС өкілі жалпы құны 6 миллиард теңге болатын екі колледж салу жөніндегі бастамасын таныстырды. Оның біреуі медициналық, екіншісі құрылыс бағытында болады деп жоспарланған.
Әр оқу орны 1000 студентке есептелген. Құрылыс жұмыстарының басталу мерзімі, қаржыландыру тетігі және алғашқы қабылдау уақыты әзірге айтылған жоқ. Сондықтан колледждер әзірге жоспарланған жобалар қатарында.
Дуальды оқыту еліміздің барлық өңірінде кеңейтіледі
Жыл сайын «Самұрық-Қазына» қорының портфельдік компанияларында шамамен 10 мың студент дуальды оқыту мен өндірістік практикадан өтеді. Олар энергетика, тау-кен өнеркәсібі, теміржол, телекоммуникация және цифрлық технологиялар салаларында практикалық тәжірибе жинақтайды.
Қолданыстағы жоспар аясында білім беру ұйымдары мен кәсіпорындар арасында 600-ге дейін меморандум жасасу көзделген.
Жамбыл политехникалық жоғары колледжінде 2518 студент білім алады. Оның 1934-і дуальды оқыту жүйесімен қамтылған. Олар оқуын өңірдегі өндірістік кәсіпорындардағы тәжірибемен қатар алып жүреді.
Өткен жылы колледжді 593 маман тәмамдаған. Олардың 61 пайызы тұрақты жұмысқа орналасқан. Алайда ашық деректер олардың қаншасы алған мамандығы бойынша жұмыс істеп жатқанын көрсетпейді.
Таразда цифрлық экономикаға қажетті мамандар даярланады
Жамбыл политехникалық жоғары колледжі базасында «AI-инновациялар академиясы» зертханасы ашылды. Жоба Қазақстан мен Қытай арасындағы ынтымақтастық аясында жергілікті кәсіпкерлердің қолдауымен жүзеге асырылды.
Зертханада студенттер бағдарламалау, жасанды интеллект, робототехника және өндірісте цифрлық құралдарды қолдану бағыттарын меңгере алады. Жобаның нақты нәтижесі оқу бағдарламаларының мазмұнына, оқытушылардың біліктілігіне және жұмыс берушілердің оқу процесіне қатысуына байланысты болады.
Сол күні Тұрар Рысқұлов атындағы колледжде және Қордай ауданындағы оқу орнында білім беру-өндірістік кластерлері де ашылды. Біріншісі химия саласына бағытталса, екіншісі ауыл шаруашылығы мамандарын даярлауға бейімделеді. Екі жоба да студенттерді жергілікті кәсіпорындардың кадрлық қажеттіліктеріне сәйкес даярлауды көздейді.
«Келешек» бойынша кімдер қаржы ала алады?
Бірыңғай ерікті жинақтаушы «Келешек» жүйесі өткен жылдан бастап жұмыс істей бастады. Ол ағымдағы күнтізбелік жылы бес жасқа толатын балаларға арналған. Жинақталған қаражат баланың колледжде немесе жоғары оқу орнында білім алуына жұмсалады.
Бастапқы капиталдың мөлшері айлық есептік көрсеткішке байланысты. Өткен жылы мемлекет тарапынан 235 920 теңге берілсе, биыл бұл сома 259 500 теңгеге дейін өсті.
Жетім балалар мен ата-анасының қамқорлығынсыз қалған балалар үшін бастапқы капитал 519 000 теңгені құрайды. Бұл санаттағы балалар үшін шотты жыл сайын міндетті түрде толықтыру талабы қарастырылмаған.
Ата-аналар қанша ақша салуы керек?
Мемлекеттік капиталды сақтау үшін ата-аналардың басым бөлігі жыл сайын «AQYL» білім беру депозитіне кемінде 103 800 теңге аударуы қажет. Қаражатты бірден енгізуге немесе жыл бойы бөліп жинауға болады.
Мүгедектігі бар балалар, көпбалалы және аз қамтылған отбасылар үшін ең төменгі жарна мөлшері 51 900 теңгеге дейін төмендетілген. Баланың жеңілдік санатына жататыны мемлекеттік ақпараттық жүйелердегі мәліметтер арқылы расталуы тиіс.
Жинаққа банк сыйақысымен қатар 5–7 пайыз көлемінде мемлекеттік сыйлықақы қосылады. Жарналар тұрақты түрде енгізілген жағдайда бала кәмелет жасына толғанға дейін шотта шамамен 7 миллион теңге жинақталуы мүмкін. Бұл – есептік сценарий. Нақты сома жарна мөлшеріне, жинақтау мерзіміне және депозиттің табыстылығына байланысты болады.
Нәтижені қандай көрсеткіштер арқылы бағалауға болады?
Өңірдің инвестициялық жоспары жыл соңына дейін нақты іске қосылған кәсіпорындардың саны бойынша бағаланады. Сонымен қатар жұмысқа қабылданған азаматтардың санына, жалақы деңгейіне және жұмыспен қамтудың тұрақтылығына ерекше назар аудару қажет.
Білім беру жобаларының нәтижесін жаңа колледждерге қабылданған студенттер саны, дуальды оқытумен қамту деңгейі және түлектердің алған мамандығы бойынша жұмысқа орналасуы көрсетеді.
Ал «Келешек» жүйесі бойынша Жамбыл облысындағы отбасылар арасында ашылған шоттардың саны негізгі көрсеткіштердің бірі болмақ. Дегенмен бұл бойынша өңірлік жеке статистика әзірге жарияланған жоқ.
Кешенді жоспардың орындалуына жауапты органдар әр алты ай сайын есеп беруге міндетті. Ұлттық экономика министрлігі есепті кезеңнен кейінгі айдың 15-іне дейін Үкіметке жинақталған ақпарат ұсынуы тиіс.
