Бүгін, 08:47
Өңірдегі тазалық жұмыстары дәстүрлі сенбіліктер шеңберінен шығып, абаттандыру, цифрлық мониторинг, қалдықтарды басқару және азаматтық жауапкершілікті арттыру бағытындағы жүйелі жұмысқа ұласуда.
Жамбыл облысында «Таза Қазақстан» жалпыұлттық экологиялық бастамасы аясындағы жұмыстар жазғы маусымда да қарқынды жалғасты. Өңірдегі атқарылған жұмыстардың нәтижесі экологиялық акциялардың енді тек аумақтарды тазалаумен шектелмей, ұзақ мерзімді абаттандыру саясатының маңызды бөлігіне айналып келе жатқанын көрсетеді.
Тазалықтың географиясы: нақты көрсеткіштер
Жүргізілген жұмыстардың ауқымы нақты көрсеткіштермен де айқындалады. Жамбыл облысында жоба аясында шамамен 6,9 мың тонна қоқыс пен қалдық шығарылып, жүздеген гектар саябақ және жағалау аумақтары тазартылды.
Тамыз айындағы акция барысында Тараз қаласындағы жаңа тұрғын алқаптарға ерекше назар аударылды. Соның ішінде «Ұлы Дала» шағынауданында «Таза өлке – таза болашақ» акциясы аясында аулалар мен ортақ пайдаланылатын аумақтарды абаттандыру жұмыстары жүргізілді.
Экологиялық бастаманың маңызды бағыттарының бірі – тарихи-мәдени мұраны сақтау. «Таза мұра» бағыты бойынша волонтерлердің қатысуымен Қарахан кесенесі, «Көне Тараз» қалашығы және «Қазақ хандығы» монументі аумағында тазалық жұмыстары ұйымдастырылды.
Экоакциялар облыстың аудандарын да қамтыды. Байзақ, Мойынқұм, Меркі аудандарында, сондай-ақ Т. Рысқұлов ауданындағы Құмарық ауылдық округінде «Таза аула» акциялары өткізіліп, арық жүйелері мен су айдындарына жақын аумақтар тазартылды.
Цифрлық бақылау және құқықтық жауапкершілік
Биылғы маусымның басты ерекшеліктерінің бірі – тазалық мәселесін бақылауда цифрлық технологиялардың кеңінен қолданылуы. Тұрғындар ресми цифрлық сервистер, чат-боттар және eGov Mobile арқылы заңсыз қоқыс орындары туралы геолокациясы мен фотосуреті көрсетілген ақпараттарды жолдай алады.
Экологиялық тәртіпті қамтамасыз етуге ғарыштық мониторинг пен қадағалау органдары да белсенді тартылуда. Ел көлемінде ғарыштық мониторинг арқылы мыңдаған рұқсат етілмеген қоқыс орындары анықталып, олардың басым бөлігі жойылды.
Жамбыл облысында да цифрлық бақылау заңсыз қоқыс тастау фактілерін анықтаудың тиімді құралдарының біріне айналып келеді. Бұл ретте экологиялық талаптарды бұзған азаматтар мен заңды тұлғаларға қатысты әкімшілік және сот шаралары қолданылуда.
Мәселен, Тараз қаласында қоғамдық көлік аялдамасында темекі тұқылын жерге тастаған азамат полиция қызметкерінің ескертуіне балағат сөзбен жауап берген. Оқиға полиция қызметкерінің бейнетіркеу құрылғысына жазылып, сотта дәлел ретінде қаралды. Нәтижесінде азамат ұсақ бұзақылық жасағаны үшін әкімшілік жауапкершілікке тартылып, бес тәулікке әкімшілік қамауға алынды.
Тағы бір жағдайда Таразда жүргізуші көліктің терезесінен қоқысты жол бойына тастаған. Бұл құқық бұзушылық бейнекамера арқылы тіркелген. Көлік иесі қоқысты өзі емес, жолаушы тастағанын айтып, хаттамамен келіспегенімен, бейнежазба оның керісінше әрекет жасағанын көрсетті. Сот шешімімен азаматқа 10 АЕК көлемінде, яғни 43 250 теңге айыппұл салынды.
Экологиялық талаптарды бұзу фактілері бойынша әкімшілік және сот практикасы да қалыптасып келеді. Атап айтқанда, құрылыс компанияларының бірі Тараз маңындағы аумаққа құрылыс жұмыстары нәтижесінде пайда болған бетон мен топырақты арнайы полигонға жеткізбей төккен. Құқық бұзушылық ғарыштық мониторинг деректері арқылы анықталған.
Нәтижесінде жауапты тұлғаға айыппұл салынып қана қоймай, ластанған аумақты толық рекультивациялау жөнінде міндет жүктелді. Бұл экологиялық талаптарды бұзудың салдары тек айыппұлмен шектелмейтінін көрсетеді.
Тазалықтан – қалдықтарды өңдеуге дейін
Сарапшылардың пікірінше, аулалар мен көшелерді тұрақты тазалау үшін қоқысты басқарудың бүкіл жүйесін жетілдіру қажет. Бұл ретте қалдықтарды сұрыптау және қайта өңдеу инфрақұрылымын дамыту маңызды.
Қазақстанда 2026 жылдың бірінші жартыжылдығында тұрмыстық қатты қалдықтарды сұрыптау және қайта өңдеу көрсеткіші 27,7 пайызға жетті. Осы кезеңде түзілген шамамен 2,1 млн тонна қалдықтың 600 мың тоннаға жуығы сұрыпталған.
Тараз қаласы мен аудан орталықтарында да қалдықтарды басқару инфрақұрылымын жетілдіруге бағытталған жұмыстар жүргізілуде. Контейнерлік алаңдарды жаңарту, қоқыс шығаратын компанияларға қойылатын талаптарды күшейту және қалдықтарды бөлек жинауға жағдай жасау – осы бағыттағы негізгі міндеттердің бірі.
Экологиялық мәдениет – ортақ жауапкершілік
«Таза Қазақстан» бастамасының негізгі мақсаты – аумақтарды тазалау ғана емес, тұрғындардың экологиялық мәдениетін қалыптастыру. Бұл ретте мемлекеттік органдардың, бизнес өкілдерінің, волонтерлердің және тұрғындардың бірлескен жұмысы маңызды.
Жамбыл облысында экологиялық бастама бір реттік акциядан тұрақты қоғамдық мәдениетке айналып келеді. Қоғамдық белсенділік, цифрлық бақылау, заманауи инфрақұрылым және құқықтық жауапкершіліктің қатар жүруі өңірдегі тазалықты қамтамасыз етудің жаңа моделін қалыптастыруда.
Таза әрі жайлы орта – тек мемлекеттік органдардың емес, әрбір азаматтың ортақ жауапкершілігі. Қоршаған ортаны қорғау күнделікті әдет пен мәдениетке айналған кезде ғана «Таза Қазақстан» идеясы нақты нәтижеге қол жеткізеді.
