Бүгін, 09:08
Қазақстан Республикасының күні қарсаңында Тараз қаласының Қызылабад тұрғын алқабында «Таза Қазақстан» жалпыұлттық экологиялық бастамасы аясында тұт ағаштарының көшеттерін отырғызу акциясы өтті. Игі шара қаланы көгалдандырумен қатар, өңірде жібек шаруашылығын қайта жандандыруға бағытталған жобаның маңызды бөлігіне айналды, деп хабарлайды облыстық Знамя Труда газеті.
Экологиялық акцияға Тараз қаласының әкімі Бақытжан Орынбеков, ардагерлер кеңестерінің өкілдері, қалалық және облыстық жастар ресурстық орталықтарының қызметкерлері, этномәдени бірлестіктердің белсенділері, облыстық және қалалық әкімдіктердің басқармалары мен бөлімдерінің өкілдері, сондай-ақ қала тұрғындары қатысты.
Іс-шара барысында арнайы бөлінген аумаққа 2 мың түп тұт ағашының көшеті отырғызылды. Бұған дейін қала әкімі Бақытжан Орынбеков Қызылабад тұрғын алқабында 10 мың тұт ағашын отырғызуды тапсырған болатын. Жалпы, биыл аталған аумақта әртүрлі ағаш тұқымдарының 10 мың көшеті отырғызылған. Ал күз мезгілінде тағы 10 мың көшет отырғызу жоспарланып отыр.
Тұт ағашының таңдалуы кездейсоқ емес. Бұл бастама Жібек жолы ауданында жүзеге асырылып жатқан жібек жібін өндіру жобасымен тікелей байланысты. Себебі тұт ағашының жапырағы жібек құртының негізгі қорегі саналады. Ал жібек құртын өсіру – табиғи жібек өндірудің басты кезеңдерінің бірі.
Жібек жолы ауданының әкімі Қарлығаш Аралбекованың айтуынша, акция барысында «Таза Қазақстан» бастамасы мен «Жасыл белдеу» бағдарламасының міндеттері өзара ұштастырылған.
«Тұт ағаштарын таңдауымыздың басты себебі – ауданымызда жібек жібін өндіру жобасының жүзеге асырылуы. Біз өңіріміздің дәстүрлі кәсіптерін қайта жаңғыртып, қолөнерге деген қызығушылықты арттыруды және жергілікті өндірісті дамытуға жағдай жасауды көздейміз», – деді аудан әкімі.
Оның сөзінше, жоба аясында бірқатар жұмыстар қолға алынған. Қолөнер шеберлерінің қатысуымен бес семинар-тренинг ұйымдастырылып, өндірісті дамытуға гранттық қаржы тартуға жәрдемдесу мақсатында Халықаралық қолөнершілер одағымен меморандум жасалған.
Жібек шаруашылығын дамыту бағытындағы жұмыстар тек Тараз қаласымен шектелмейді. Жамбыл облысының Байзақ ауданында 30 мың түп тұт ағашы отырғызылған плантация бар. Ал Жібек жолы ауданында сақталған 28 тұт ағашына түгендеу жүргізіліп, оларды күтіп-баптау жұмыстары ұйымдастырылған. Атап айтқанда, ағаштарға санитарлық кесу жұмыстары жүргізіліп, қорғау тақтайшалары орнатылуда. Сонымен қатар ауданның 24 отбасы өз аулаларына тұт ағаштарын отырғызуға ниет білдірген.
Бұл деректер жобаның тек көгалдандырумен шектелмейтінін көрсетеді. Бастама экологиялық жағдайды жақсартумен қатар, ұлттық қолөнер дәстүрлерін сақтауға, жібек шаруашылығын дамытуға және жергілікті өндірістің жаңа мүмкіндіктерін қалыптастыруға бағытталған.
Көшет отырғызу – жұмыстың бастауы ғана
Кез келген көгалдандыру жұмысының нәтижесі отырғызылған көшеттердің санымен емес, олардың қаншалықты жерсініп, өскендігімен өлшенеді. Әсіресе, жазы ыстық әрі құрғақ келетін Тараз өңірінде жас ағаштарды тұрақты суару мен күтіп-баптау мәселесі айрықша маңызға ие.
Қарлығаш Аралбекованың мәліметінше, Қызылабад тұрғын алқабындағы аумаққа «Жасыл ел Тараз» ЖШС-ның агрономы бекітілген. Ол ағаштардың жай-күйін бақылап, суару жұмыстарын ұйымдастыруға жауапты болады. Сонымен қатар аумақта төрт ұңғыма бар. Алдағы уақытта көшеттер егілген жерді қорғау мақсатында қоршау орнату да қарастырылған.
Көшеттердің жерсінуі мен жасыл желектің жайқалып өсуі үшін жүйелі күтімнің маңызын Жамбыл облысы әкімдігі қаржы басқармасының бюджеттік бағдарламаларды мониторингтеу бөлімінің бас маманы Салтанат Жүнісалиева да атап өтті. Оның айтуынша, мемлекеттік мекеме атынан акцияға 15 қызметкер қатысқан.
«Ағаш отырғызу – игілікті іс. Оның арқасында ауа тазарады, туған өлкеміздің табиғаты көркейіп, қала тұрғындары демалатын көлеңкелі орындар көбейеді. Дегенмен, ең бастысы – егілген көшеттердің жерсінуін қамтамасыз етіп, уақытылы суару. Біздің басқарманың қызметкерлері әр сенбі сайын өздеріне бекітілген қалалық аумақтарды тазалау жұмыстарына қатысады. Қала мен өңірдің тазалығы мен абаттандырылуына тұрғындар да жауапкершілікпен қараса дейміз. Мұның барлығы отбасындағы тәрбиеден басталады. Балаларды кішкентайынан қоршаған ортаны қорғауға және табиғатқа жанашырлықпен қарауға үйрету қажет», – деді ол.
Әлеуметтік желідегі пікірлер: басты назар – күтімде
Қызылабадтағы көгалдандыру жұмыстары әлеуметтік желі қолданушыларының да назарын аударды. Instagram желісіндегі жарияланым астында тұрғындар бастамаға қатысты түрлі пікір білдіріп, ағаш отырғызу ісін қолдай отырып, оның тиімділігін арттыру жөнінде ұсыныстарын ортаға салды.
Бірқатар қолданушы отырғызылатын ағаш түрлерін көбейтуді ұсынып, павловния көшеттеріне де назар аударуға шақырды. Олардың пікірінше, бұл ағаш көлеңке қалыптастыруға қолайлы болуы мүмкін. Ал басқа тұрғындар өңірдің қуаң климатын ескеріп, ағаш түрлерін таңдауда олардың суға деген қажеттілігіне баса мән беру керектігін айтты.
Пікір білдірушілердің ортақ ұстанымы – көгалдандырудың нәтижесі отырғызылған көшеттердің санымен ғана бағаланбауы тиіс. Ең маңыздысы – олардың жерсінуіне жағдай жасап, кейінгі жылдары да тұрақты күтім көрсету. Ал жібек шаруашылығын дамыту үшін тұт ағаштарын жүйелі түрде өсіріп, жібек құртын қоректендіруге қажетті жапырақ қорын қалыптастыру қажет.
Осы орайда, ағаш түрлерін таңдау, суару жүйесін ұйымдастыру және көшеттердің өсуін бақылау мәселелері біртұтас жоспар аясында жүзеге асырылғаны маңызды. Өйткені көгалдандыру жұмыстарының ұзақ мерзімді нәтижесі алдын ала жоспарланған күтім шараларына тікелей байланысты.
«Жасыл белдеу» жұмыстары жалғасуда
Тараз қаласында жасыл желек көлемін ұлғайту бағытындағы жұмыстар кезең-кезеңімен жүзеге асырылып келеді. «Жасыл белдеу» бағдарламасы аясында 2022–2025 жылдары қала аумағында 65 мың ағаш отырғызылған. Қызылабад тұрғын алқабын көгалдандыру жұмыстары да жалғасын табуда.
Қызылабадтағы акция бірнеше маңызды міндетті тоғыстырды. Бір жағынан, бұл – қаланың экологиялық ахуалын жақсартуға және қоғамдық кеңістіктерді көркейтуге бағытталған бастама. Екінші жағынан, тұт ағаштарын көбейту арқылы өңірде жібек шаруашылығын дамытуға, дәстүрлі қолөнерді қайта жаңғыртуға және жергілікті өндірісті қалыптастыруға мүмкіндік туады.
Дегенмен, жоспарланған мақсаттарға қол жеткізу үшін көшеттерді отырғызумен шектелмей, олардың күтіміне жүйелі түрде көңіл бөлу қажет. Ағаштардың жерсінуі, суару жұмыстарының тұрақтылығы және жібек өндірісіне қажетті тұт жапырағының жеткілікті көлемде қалыптасуы жобаның нәтижелілігін айқындайтын негізгі көрсеткіштер болмақ.
Табиғатты қорғау мен ұлттық кәсіпті дамыту өзара сабақтасқан кезде ғана мұндай бастамалардың маңызы арта түседі. Өйткені жасыл белдеудің құндылығы отырғызылған көшеттердің санымен емес, уақыт өте жайқалған ағаштардың көптігімен өлшенеді. Ал жібек өлкесінің дәстүрлері нақты іспен жалғасқанда ғана жаңа серпінге ие болады.
