Жамбыл облысында кәмелетке толмағандардың қауіпсіздігін қамтамасыз ету, олардың құқықтары мен заңды мүдделерін қорғау және жасөспірімдер арасындағы құқық бұзушылықтардың алдын алу бағытындағы жұмыстар жүйелі түрде жүргізілуде. Бұл бағытта полиция, білім беру ұйымдары және жергілікті атқарушы органдардың өзара іс-қимылы күшейтіліп, профилактикалық шаралардың тиімділігін арттыруға басымдық берілуде.
Жасөспірімдермен күнделікті тікелей жұмыс жүргізетін ювеналдық полиция қызметкерлерінің қызметін жетілдіруге де ерекше назар аударылуда. Осы мақсатта Жамбыл облысы Полиция департаментінің ұсынысы облыс әкімдігі тарапынан қолдау тауып, кәмелетке толмағандар істері жөніндегі учаскелік полиция инспекторларын тоқсан сайын қызметтік көрсеткіштері мен атқарған жұмыстарының нәтижелері бойынша қаржылай ынталандыру тетігі енгізілді.
Сонымен қатар ювеналдық полиция бөлімшелерінің материалдық-техникалық базасы нығайтылды. Қызметкерлерге 13 жаңа қызметтік автокөлік берілді. Бұл көліктер инспекторлардың білім беру ұйымдарына, профилактикалық есепте тұрған жасөспірімдер мен олардың отбасыларына жедел баруына, сондай-ақ алдын алу іс-шараларын уақытылы ұйымдастыруына мүмкіндік береді.
Білім беру ұйымдарындағы қауіпсіздікке басымдық берілуде
Балалардың қауіпсіздігін қамтамасыз етудің маңызды бағыттарының бірі – білім беру ұйымдарындағы бейнебақылау жүйесін жетілдіру.
Қазіргі таңда мектептердегі бейнебақылау камераларын Жамбыл облысы Полиция департаментінің Жедел басқару орталығына қосу жұмыстары кезең-кезеңімен жүзеге асырылуда. Бұл білім беру ұйымдарындағы жағдайды жедел бақылауға, құқық бұзушылықтардың алдын алуға және қажет болған жағдайда полиция қызметкерлерінің шұғыл әрекет етуіне жағдай жасайды.
Жаңа оқу жылының басталуына байланысты облыстағы 531 мектеп пен 42 колледжге 785 полиция қызметкері бекітілді. Олар білім беру ұйымдарында құқықтық түсіндіру жұмыстарын жүргізіп, жасөспірімдердің қауіпсіздігін қамтамасыз етуге және құқық бұзушылықтардың алдын алуға бағытталған профилактикалық іс-шараларға қатысуда.
Бекітілген полиция қызметкерлерінің негізгі міндеттерінің бірі – оқушылардың құқықтық сауаттылығын арттыру, заң талаптарын түсіндіру, қауіпсіз мінез-құлық дағдыларын қалыптастыру және құқық бұзушылыққа әкелуі мүмкін факторлардың алдын алу.
«Жас сақшы» – құқықтық мәдениетті қалыптастыру алаңы
Жастар арасында құқықтық мәдениетті қалыптастыру және патриоттық тәрбиені күшейту мақсатында «Жас сақшы» жобасына да ерекше мән беріліп отыр.
Қазіргі уақытта Жамбыл облысында 43 «Жас сақшы» сыныбы жұмыс істейді. Жобаға 900-ге жуық бала қамтылған.
Жоба аясында облыста республикалық форум ұйымдастырылып, оған еліміздің әр өңірінен жас сақшылар қатысты. Іс-шара барысында құқықтық мәдениетті қалыптастыру, патриоттық тәрбиені күшейту, құқық қорғау саласына қызығушылықты арттыру және полиция қызметінің қоғамдағы маңызын түсіндіруге бағытталған түрлі іс-шаралар өткізілді.
Мұндай жобалар жасөспірімдердің құқықтық білімін арттырумен қатар, олардың жауапкершілік, тәртіп және азаматтық ұстанымдарын қалыптастыруға ықпал етеді.
Кәмелетке толмағандар арасындағы қылмыс 15,2 пайызға төмендеді
Қабылданып жатқан кешенді шаралардың нәтижесінде кәмелетке толмағандарға қатысты тіркелген қылмыстар санының төмендегені байқалады.
Атап айтқанда, есепті кезеңде мұндай қылмыстар саны 99-дан 84-ке дейін төмендеп, 15,2 пайызға азайған.
Бұл көрсеткіш профилактикалық жұмыстың бір ғана нәтижесі болғанымен, балалар арасындағы құқық бұзушылықтың алдын алу шараларын одан әрі күшейтудің маңызын көрсетеді.
Бұл ретте негізгі мақсат – жасөспірім құқық бұзушылық жасағаннан кейін ғана әрекет ету емес, оның алдын ала себептерін анықтап, баланың қауіпсіз ортасын қамтамасыз ету.
Отбасымен жұмыс – профилактиканың негізгі бағыты
Кәмелетке толмағандар арасындағы құқық бұзушылықтың алдын алуда отбасының рөлі ерекше. Осыған байланысты әлеуметтік жағдайы күрделі отбасылармен және ата-аналармен жеке профилактикалық жұмыстар жүргізілуде.
Есепті кезеңде 390 кәмелетке толмаған және бала тәрбиесіне қатысты ата-аналық міндеттерін тиісінше орындамаған 141 ата-ана профилактикалық есепке қойылды.
Мұндағы негізгі мақсат – жазалау емес, баланың қауіпсіздігін қамтамасыз ету, оның құқықтары мен заңды мүдделерін қорғау және отбасыға қажетті профилактикалық әрі әлеуметтік қолдау көрсету.
Сонымен бірге 18 кәмелетке толмаған арнайы білім беру ұйымдарына орналастырылып, 47 ата-ана ата-ана құқығынан айырылды.
Кәмелетке толмағандардың істері және олардың құқықтарын қорғау жөніндегі комиссиялардың 173 отырысы өткізілді.
Қазіргі таңда профилактикалық есепте 277 қолайсыз отбасы және 176 кәмелетке толмаған тұр. Бұл отбасылармен тиісті мемлекеттік органдар тарапынан жеке профилактикалық және әлеуметтік жұмыстар жүргізілуде.
Рейдтік іс-шаралар барысында 9 мыңнан астам жасөспірім жеткізілді
Кәмелетке толмағандардың қауіпсіздігін қамтамасыз ету мақсатында рейдтік және профилактикалық іс-шаралар тұрақты түрде ұйымдастырылуда.
Жүргізілген рейдтер барысында ішкі істер органдарына 9 084 кәмелетке толмаған жеткізіліп, 8 988 әкімшілік құқық бұзушылық туралы хаттама толтырылды.
Оның ішінде:
7 716 дерек – кәмелетке толмағандардың түнгі уақытта тұрғынжайдан тыс жерде болуы;
1 476 дерек – ата-аналардың бала тәрбиесі жөніндегі міндеттерін орындамауы;
245 дерек – кәмелетке толмағандардың ойын-сауық орындарында болуына жол беру;
237 дерек – ұсақ бұзақылық;
63 дерек – алкоголь өнімдерін тұтыну;
48 дерек – буллинг және кибербуллинг фактілері.
Бұл деректер профилактикалық жұмыстың тек мектеп қабырғасымен шектелмейтінін көрсетеді. Баланың қауіпсіздігіне әсер ететін барлық орта – отбасы, білім беру ұйымы, қоғамдық орындар және цифрлық кеңістік назарда болуы қажет.
Құқық бұзушылықтың себептері кешенді түрде зерделенуде
Жүргізілген талдау нәтижесінде кәмелетке толмағандар арасындағы құқық бұзушылықтарға әсер ететін бірқатар фактор анықталды.
Олардың қатарында ата-аналық бақылаудың жеткіліксіздігі, балалардың қараусыз қалуы, әлеуметтік қолайсыз ортаның ықпалы, бейресми көшбасшылардың әсері, әлеуметтік желілер мен мессенджерлер арқылы теріс ақпараттың таралуы, отбасындағы тұрмыстық жанжалдар және жекелеген отбасылардың материалдық жағдайының төмендігі бар.
Сондықтан профилактикалық жұмыс тек құқық бұзушылық фактісін тіркеумен шектелмей, оның туындауына ықпал ететін себептерді жоюға бағытталуда.
Бұл ретте білім беру ұйымдары мен ата-аналардың жауапкершілігін арттыру, балалардың бос уақытын тиімді ұйымдастыру, құқықтық сауаттылығын көтеру және әлеуметтік қолдауды қажет ететін отбасылармен жеке жұмыс жүргізу маңызды.
Құқықтық түсіндіру жұмыстары күшейтілді
Жасөспірімдердің құқықтық сауаттылығын арттыру мақсатында білім беру ұйымдарында ауқымды түсіндіру жұмыстары жүргізілуде.
Есепті кезеңде мектептер мен колледждерде 7 756 дәріс пен түсіндіру кездесуі өткізілді. Сонымен қатар тұрғындар арасында құқықтық түсіндіру жұмыстары жүргізіліп, ақпараттық жадынамалар, буклеттер мен брошюралар таратылды.
Ақпараттық-профилактикалық жұмыстар цифрлық кеңістікте де жалғасуда. Интернет-ресурстарда 1 955 бейнеролик жарияланып, жасөспірімдердің құқықтық мәдениетін қалыптастыруға, қауіпсіз мінез-құлықты насихаттауға және құқық бұзушылықтардың алдын алуға бағытталған әлеуметтік бейнематериалдар ұсынылды.
Негізгі міндет – құқық бұзушылықтың алдын алу
Жамбыл облысында кәмелетке толмағандардың қауіпсіздігін қамтамасыз ету бағытындағы жұмыстар жүйелі түрде жалғасуда.
Бүгінгі таңда негізгі басымдық – құқық бұзушылықтың салдарымен ғана күресу емес, оның алдын алу, әрбір баланың қауіпсіз ортасын қалыптастыру және жасөспірімдердің құқықтары мен заңды мүдделерін қорғау.
Бұл бағытта полиция, білім беру ұйымдары, жергілікті атқарушы органдар және ата-аналар арасындағы өзара іс-қимылдың маңызы зор. Себебі баланың қауіпсіздігі – тек белгілі бір мемлекеттік органның емес, тұтас қоғамның ортақ жауапкершілігі.
Алдағы кезеңде де профилактикалық жұмыстарды күшейту, заманауи қауіп-қатерлерге жедел ден қою және жасөспірімдердің құқықтық мәдениетін арттыруға бағытталған кешенді шаралар жалғасын табады.