Бүгін, 12:16
Заң үстемдігі орныққан мемлекет құру тек сапалы заңдар қабылдаумен шектелмейді. Оның табысты болуы азаматтардың құқықтық санасына, заңға деген құрметіне және қоғамдық жауапкершілік деңгейіне тікелей байланысты. Сондықтан құқықтық мәдениетті қалыптастыру кез келген мемлекеттің стратегиялық міндеттерінің бірі болып саналады.
Қазақстанда құқықтық мемлекет қағидаттарын нығайтуға бағытталған реформалар жүйелі түрде жүзеге асырылуда. Бұл үдерісте жастардың құқықтық сауаттылығын арттыру ерекше маңызға ие. Өйткені бүгінгі жас буын ертеңгі мемлекеттік қызметкерлер, кәсіпкерлер, педагогтер, дәрігерлер мен қоғам көшбасшылары болады. Олардың құқықтық санасы елдің болашақ даму деңгейіне тікелей әсер етеді.
Жамбыл облысы үшін де бұл мәселенің маңызы зор. Өңірдің әлеуметтік тұрақтылығы мен қоғамдық келісімі жастардың заңды құрметтеуіне, өз құқықтары мен міндеттерін білуіне және азаматтық белсенділігіне байланысты.
М.Х.Дулати атындағы Тараз университетінің Басқарма Төрағасы – Ректор, заң ғылымдарының докторы, профессор Ләззат Еркінбаеваның пікірінше, құқықтық мәдениет қоғамның өркениетті даму деңгейін көрсететін маңызды көрсеткіштердің бірі. Оның айтуынша, заңға құрмет қалыптасқан ортада азаматтардың жауапкершілігі артып, қоғамдық тәртіп нығая түседі.
Құқықтық мәдениет тек заңдарды білу емес. Ол адамның құқықтық нормаларға деген көзқарасын, қоғамдық тәртіпті сақтауға дайындығын және заң талаптарын саналы түрде орындауын білдіреді. Сондықтан құқықтық мәдениет жалпы азаматтық құндылықтардың ажырамас бөлігі болып табылады.
Ақпараттық технологиялардың қарқынды дамуы жастардың құқықтық сауаттылығына жаңа талаптар қойып отыр. Интернет алаяқтық, киберқылмыс, жалған ақпарат тарату, авторлық құқықтың бұзылуы секілді мәселелер цифрлық құқықтық білімнің қажеттілігін арттырды. Сарапшылардың пікірінше, қазіргі жастар дәстүрлі құқықтық біліммен қатар цифрлық қауіпсіздік пен электрондық құқықтық қатынастар негіздерін де меңгеруі тиіс.
Бұл бағытта білім беру ұйымдарының рөлі ерекше. Мектептер мен жоғары оқу орындары жастардың құқықтық санасын қалыптастыратын негізгі институттар болып табылады. Әсіресе университеттер студенттерге кәсіби біліммен қатар азаматтық жауапкершілік пен құқықтық мәдениет қағидаларын да сіңіруі қажет.
Ләззат Еркінбаеваның айтуынша, құқықтық сауаттылық бүгінгі күні тек заңгерлер үшін ғана емес, барлық мамандық иелері үшін маңызды құзыретке айналып отыр. Болашақ инженер де, дәрігер де, мұғалім де немесе кәсіпкер де өз қызметінің құқықтық негіздерін жақсы білуі қажет.
Жастар арасында құқықтық мәдениетті қалыптастырудың маңызды бағыттарының бірі – академиялық адалдық қағидаларын дамыту. Академиялық адалдық студенттерді әділдікке, жауапкершілікке және өз еңбегін құрметтеуге тәрбиелейді. Ал бұл қасиеттер кейін кәсіби қызмет барысында да заңдылықты сақтау мәдениетінің қалыптасуына ықпал етеді.
Қоғамда кездесетін құқықтық нигилизм құбылысы да назар аударуды талап етеді. Заң талаптарына немқұрайлы қарау немесе құқықтық нормалардың маңызын төмен бағалау түрлі әлеуметтік мәселелердің туындауына себеп болуы мүмкін. Сондықтан құқықтық ағартушылық жұмыстарын жүйелі түрде жүргізудің маңызы артып келеді.
Жастардың құқықтық мәдениетін қалыптастыруда қоғамдық ұйымдар мен еріктілер қозғалысының да орны ерекше. Волонтерлік қызмет пен қоғамдық бастамалар жастардың әлеуметтік жауапкершілігін арттырып, азаматтық белсенділігін қалыптастырады. Мұндай тәжірибе олардың қоғам алдындағы міндеттерін тереңірек түсінуіне мүмкіндік береді.
Құқықтық мәдениеттің маңызды қағидаларының бірі – заң алдындағы теңдік. Әділетті қоғам әр азаматтың құқығы қорғалған жағдайда ғана қалыптасады. Сондықтан жастардың санасында заңның үстемдігі мен әділеттілік қағидалары берік орнығуы қажет.
Қорыта айтқанда, құқықтық мәдениет – қоғамдық тұрақтылықтың, заң үстемдігінің және әділетті қоғамның негізгі тіректерінің бірі. Ал жастардың құқықтық санасын қалыптастыру – өңірдің де, мемлекеттің де болашағына салынған маңызды инвестиция. Заңды құрметтейтін, жауапкершілігі жоғары және құқықтық сауатты жастар ғана Қазақстанның тұрақты дамуына нақты үлес қоса алады.
