Бүгін, 10:26
Қазақ халқының тарихында ел басына күн туған шақта Отан қорғауға аттанып, есімін ерлікпен жазып қалдырған батырлар аз емес. Солардың қатарында Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде асқан мергендігімен танылып, майдан даласында өшпес із қалдырған Ыбырайым Сүлейменовтің есімі ерекше аталады. Биыл даңқты мергеннің туғанына 115 жыл толып отыр, деп хабарлайды baq-orda.kz.
Ыбырайым Сүлейменов – Жамбыл жерінен түлеп ұшқан, қазақ халқының батырлық рухын танытқан тарихи тұлға. Оның өмір жолы – туған жерге деген сүйіспеншіліктің, Отан алдындағы борышқа адалдықтың және қайсар мінездің айқын көрінісі. Қысқа ғұмырында артына өшпес ерлік қалдырған батырдың есімі бүгінгі ұрпақ үшін де өнеге.
ЖАМБЫЛ ТОПЫРАҒЫНАН ШЫҚҚАН БАТЫР
Ыбырайым Сүлейменов 1911 жылы Жамбыл облысының Сарысу ауданында дүниеге келген. Ол қарапайым еңбек адамдарының отбасында өсіп, жастайынан еңбекке араласты. Соғысқа дейін ауыл шаруашылығы саласында жұмыс істеп, тракторшы болып еңбек етті.
Ел өмірі бейбіт арнада жалғасып жатқан кезеңде дүниежүзілік соғыстың алапат дауылы басталды. 1941 жылы Отан қорғауға шақырылған Ыбырайым Сүлейменов әскери дайындықтан өтіп, 100-дербес атқыштар бригадасының құрамына қабылданды. Кейін ол майдан даласында мерген ретінде танылды.
Батырдың әскери жолы оңай болған жоқ. Қатер мен қауіп қатар жүрген майданда ол өзінің сабырлылығымен, нысананы дәл көздейтін мергендігімен және жауынгерлік шеберлігімен ерекшеленді. Оның есімі көп ұзамай әскери бөлімдер арасында кеңінен таныла бастады.
239 ЖАУДЫҢ КӨЗІН ЖОЙҒАН МЕРГЕН
Ыбырайым Сүлейменовтің ерлігі туралы деректер әскери архив құжаттарында сақталған. Майдандағы қызметі барысында ол жаудың 239 жауынгерін жойған. Бұл көрсеткіш оның мергендік шеберлігінің жоғары болғанын айғақтайды.
Ол тек жауынгерлік тапсырмаларды орындап қана қоймай, өзге сарбаздарды да мергендік өнерге баулыған. Әскери құжаттарда оның көптеген мергенді дайындағаны және армия жауынгерлері арасында беделге ие болғаны атап көрсетілген.
Сүлейменовтің ерлігі Ұлы Отан соғысының маңызды шайқастарының бірі – Великие Луки қаласы үшін болған ұрыстарда да көрінді. Оның жауынгерлік шеберлігі жоғары бағаланып, 1943 жылы Қызыл Жұлдыз орденімен марапатталды. Сонымен қатар «Жауынгерлік еңбегі үшін» медаліне ие болды.
1943 жылдың 9 шілдесінде Үшінші екпінді армияның қолбасшылығы Ыбырайым Сүлейменовті Кеңес Одағының Батыры атағына ұсыну туралы құжат рәсімдеді. Алайда бұл жоғары атақ берілмей, батыр Ленин орденімен марапатталды. Арада жылдар өтсе де, оның майдандағы ерлігі мен көрсеткен қайсарлығы тарихи құжаттар арқылы дәлелденіп келеді.
МӘНШҮКПЕН БІР МАЙДАНДА КӨРСЕТКЕН ЕРЛІК
1943 жылдың қараша айы. Кеңес әскері Невель қаласын жаудан азат ету жолында кескілескен шайқастар жүргізіп жатты. Майданның осы бір ауыр кезеңінде қазақтың батыр қызы Мәншүк Мәметова мен Ыбырайым Сүлейменов те жаумен бетпе-бет келді.
1943 жылғы 16 қарашада Невель қаласы маңындағы Изоча станциясы төңірегінде болған ұрыста екі қазақ жауынгері де ерлікпен қаза тапты. Олар туған жерінен жырақта жүрсе де, Отан қорғау жолындағы соңғы деміне дейін күресті.
Бұл шайқас қазақ халқының жадында Мәншүк пен Ыбырайымның есімдері қатар аталатын тарихи оқиғаға айналды. Бірі пулеметші, бірі мерген болған қос қаһарманның майдандағы ерлігі ел тарихында мәңгі сақталды.
Ыбырайым Сүлейменовтің өмірі қысқа болғанымен, оның жауынгерлік жолы мен ерлігі талай ұрпаққа үлгі болып қалды. Ол үшін Отанды қорғау – жай ғана әскери міндет емес, туған жердің тыныштығы мен ел болашағы үшін күрес еді.
ЕРЛІККЕ БЕРІЛГЕН ТАРИХИ ӘДІЛЕТ
Жылдар бойы Ыбырайым Сүлейменовтің есімін ұлықтау, майдандағы ерлігін кеңінен таныту бағытында жұмыстар жүргізілді. Тарихшылар мен зерттеушілер әскери архивтерді ақтарып, батырдың өмір жолына қатысты құжаттарды ғылыми айналымға енгізді. Оның ерлігі туралы мақалалар жазылып, деректі материалдар жарияланды.
2022 жылғы 6 мамырда Қазақстан Республикасының Президенті Қасым-Жомарт Тоқаевтың Жарлығымен Ыбырайым Сүлейменовке қайтыс болғаннан кейін «Халық қаһарманы» атағы берілді. Бұл – ел қорғау жолында жанын қиған батырдың ерлігіне көрсетілген тарихи құрмет, ұрпақ алдындағы азаматтық парыздың орындалуы.
Батырдың есімін мәңгі есте қалдыру мақсатында туған өлкесінде және облыс орталығында да бірқатар игі іс атқарылды. 2015 жылы Тараз қаласында Ыбырайым Сүлейменовтің ескерткіші ашылды. Бұл – оның ерлігіне тағзым етіп, кейінгі буынға батырдың өмір жолын танытудың маңызды белгісі.
БАТЫР ЕСІМІ – ҰРПАҚҚА ӨНЕГЕ
Жамбыл өңірі – ел тарихында өшпес із қалдырған талай батыр мен тарихи тұлғаның туған өлкесі. Солардың бірі – Ыбырайым Сүлейменов. Сарысу топырағында дүниеге келіп, майдан даласында ерлігімен танылған азаматтың есімі өңір тарихының ажырамас бөлігіне айналды.
Бүгінде оның өмір жолын зерделеу, ерлігін жас ұрпаққа таныту – елдік рухты қалыптастырудың маңызды бағыттарының бірі. Батырдың тағдыры арқылы өскелең ұрпақ Отанды сүюдің, қиындыққа мойымаудың, ел алдындағы жауапкершілікті сезінудің мәнін түсінеді.
Тарих – өткен күннің шежіресі ғана емес, болашаққа бағыт беретін рухани құндылық. Ал Ыбырайым Сүлейменовтің ерлігі – сол тарихтың ең жарқын беттерінің бірі. Оның майдандағы батылдығы, қайсарлығы мен Отанға деген адалдығы ешқашан ұмытылмайды.
Биыл туғанына 115 жыл толып отырған даңқты мергеннің есімі халық жадында мәңгі сақталады. Батырдың ерлігі – елге мұра, ұрпаққа аманат. Оның өмір жолы тәуелсіз еліміздің жас буынын отансүйгіштікке тәрбиелеп, туған жерді қадірлеуге үндей бермек.
