Бүгін, 10:17
Ұлт тарихының ақтаңдақтарын аршып, Алаш мұрасын жаңғыртуға саналы ғұмырын арнаған көрнекті ғалым, тарих ғылымдарының докторы, профессор, Қазақстан Республикасы Ұлттық ғылым академиясының академигі Мәмбет Құлжабайұлы Қойгелдиев 80 жасқа толды, деп хабарлайды baq-orda.kz.
Мәмбет Құлжабайұлы Қойгелдиев – қазақ тарих ғылымында өзіндік орны бар, отандық тарихнаманың дамуына елеулі үлес қосқан көрнекті зерттеуші. Ғалымның өмір жолы мен ғылыми қызметі туған жерге деген адалдықтың, білімге құштарлықтың және ұлттық құндылықтарды ұлықтауға бағытталған табанды еңбектің үлгісі.
ЖАМБЫЛ ТОПЫРАҒЫНДА ҚАЛЫПТАСҚАН ТҰЛҒА
Мәмбет Құлжабайұлы 1946 жылғы 18 тамызда Жамбыл облысы Шу ауданының Төле би ауылында дүниеге келген. Бала кезінен білімге ден қойған ол кейін Қырғыз мемлекеттік университетін тәмамдап, әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университетінің аспирантурасында білімін жалғастырды.
Ғалымның еңбек жолы туған өлкесімен тығыз байланысты. Ол 1968–1971 жылдары ауыл мектебінде мұғалім болып, Жамбыл облыстық мемлекеттік архивінде ғылыми қызметкер ретінде еңбек етті. Архив қорларымен жұмыс істеу, тарихи құжаттарды зерделеу оның зерттеушілік көзқарасының қалыптасуына негіз болды.
Кейінгі жылдары Мәмбет Қойгелдиев Қазақ мемлекеттік университетінде доцент, Қазақстан Компартиясы Орталық комитеті жанындағы Партия тарихы институтында аға ғылыми қызметкер болды. 1991–2001 жылдары әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университетінде Қазақстанның жаңа тарихы кафедрасын басқарды. Сонымен қатар Біліктілікті арттыру институтының директоры, тарих факультетінің деканы қызметтерін атқарды.
2002–2006 жылдары Шоқан Уәлиханов атындағы Тарих және этнология институтының директоры болды. Әр жылдары жоғары оқу орындары мен ғылыми мекемелерде жауапты қызметтер атқара жүріп, отандық тарих ғылымының дамуына бар күш-жігерін жұмсады.
АЛАШ ТАРИХЫН ЗЕРТТЕУГЕ ҚОСҚАН ҮЛЕСІ
Мәмбет Қойгелдиевтің ғылыми ізденістерінің негізгі бағыты – ХХ ғасырдың алғашқы ширегіндегі қазақ зиялыларының қоғамдық-саяси қызметі, Алаш қозғалысының тарихы және ұлттық мемлекеттілік мәселелері.
Ғалым ұзақ жылдар бойы тарихи құжаттарды саралап, бұрын ғылыми айналымға толық енбеген деректерді зерделеу арқылы Алаш қозғалысының тарихына жаңаша көзқарас қалыптастыруға атсалысты. Оның зерттеулерінде Алаш қайраткерлерінің ел тәуелсіздігі, жер тұтастығы, ұлттық мүдде мен мемлекеттілік жолындағы қызметі терең қарастырылады.
Алаш қозғалысын зерттеу – тек өткен кезеңді баяндау емес, ұлттың саяси ой-санасының қалыптасу жолын, азаттыққа ұмтылысын және мемлекеттілік мұратын тану. Осы тұрғыдан алғанда, ғалымның еңбектері қазақ қоғамының тарихи жадын жаңғыртуда маңызды рөл атқарады.
Мәмбет Құлжабайұлы қазақ тарихының ортағасырлық кезеңіне де назар аударған. Атап айтқанда, ортағасырлық тарихшы Қадырғали Қосымұлының «Жылнамалар жинағы» еңбегінің тарихи маңызын ғылыми тұрғыдан негіздеп, оның ортағасырлық жазба дәстүрдегі орнын айқындауға үлес қосты.
Ғалымның зерттеу аясына ұлт-азаттық күрестер, қазақ интеллигенциясының қалыптасуы, кеңестік кезеңдегі қоғамдық-саяси үдерістер мен тарихтың күрделі беттері де кіреді. Оның ғылыми еңбектері ұлттық тарихты дерекке сүйеніп, тарихи шындық тұрғысынан зерделеудің маңызын көрсетеді.
ҒЫЛЫМ МЕН ҰСТАЗДЫҚТЫ ҰШТАСТЫРҒАН ҒҰМЫР
Мәмбет Қойгелдиевтің ғылыми қызметі зерттеумен ғана шектелмейді. Ол – бірнеше буын тарихшы мамандардың қалыптасуына ықпал еткен тәжірибелі ұстаз. Университет қабырғасында дәріс оқып, жас зерттеушілерге бағыт-бағдар беріп, ұлттық тарихты терең тануға үндеп келеді.
1994 жылы тарих ғылымдарының докторы ғылыми дәрежесін, 1995 жылы профессор атағын иеленді. 2017 жылы Қазақстан Республикасы Ұлттық ғылым академиясының академигі болып сайланды. 2004 жылдан Қазақстан тарихшылары қауымдастығының президенті қызметін атқарып, «Мәдени мұра» мемлекеттік бағдарламасының тарих және этнография секциясына жетекшілік етті.
Ғалымның іргелі монографиялары, ғылыми мақалалары мен зерттеу еңбектері отандық тарих ғылымының дамуына қосылған құнды мұра саналады. Ол тарихи оқиғаларды жалаң баяндаудан гөрі, олардың себеп-салдарын ашуға, тарихи тұлғалардың қызметін заман шындығымен сабақтастыра бағалауға басымдық береді.
Мәмбет Құлжабайұлының еңбегі мемлекеттік деңгейде де жоғары бағаланды. Қазақстан Республикасының Президенті Қасым-Жомарт Тоқаевтың Жарлығымен ІІ дәрежелі «Барыс» орденімен марапатталды. Бұл – ғалымның ел тарихын зерттеу мен ұлттық ғылымды дамыту жолындағы ұзақ жылғы еңбегіне берілген жоғары баға.
ТУҒАН ЖЕРІНІҢ МАҚТАНЫШЫ
Жамбыл облысы үшін Мәмбет Құлжабайұлы Қойгелдиевтің мерейлі белесі – айрықша мақтаныш. Шу өңірінің Төле би ауылынан түлеп ұшқан азаматтың республика көлемінде танылған көрнекті ғалымға айналуы – туған жердің жас ұрпағына өнеге.
Оның өмір жолы ауыл мектебінен басталып, іргелі ғылыми мекемелер мен жоғары оқу орындарына дейін жалғасты. Бұл – табандылық пен ізденістің, білім мен еңбекке деген адалдықтың нәтижесі. Туған топырақтан түлеген азаматтың ұлт тарихын зерттеуге бүкіл ғұмырын арнауы да ерекше құрметке лайық.
Тарих – халықтың жады, елдіктің негізі. Ал сол тарихтың көмескі тартқан тұстарын ғылыми тұрғыдан зерделеп, келер ұрпаққа шынайы жеткізу – үлкен жауапкершілік. Мәмбет Қойгелдиевтің саналы ғұмыры осы міндетке қызмет етіп келеді.
Сексен жылдық мерейлі белес – ғалымның жүріп өткен жолына көз жүгіртіп, ұлт ғылымына сіңірген еңбегін бағалайтын маңызды кезең. Оның ғылыми мұрасы мен ұстаздық өнегесі жас зерттеушілерге бағыт-бағдар болып, қазақ тарихын терең тануға қызмет ете бермек.
Жамбыл жұртшылығы атынан көрнекті ғалым Мәмбет Құлжабайұлы Қойгелдиевті 80 жас мерейтойымен құттықтаймыз! Деніне саулық, ұзақ ғұмыр, шығармашылық шабыт пен ғылыми ізденістеріне толағай табыс тілейміз. Ұлт тарихын ұлықтауға бағытталған еңбегі ұрпақ игілігіне айнала берсін!
