25 наурыз, 2026
АҚШ және бірқатар делдал елдер – Пәкістан, Египет пен Түркия – Иранмен жоғары деңгейдегі бейбіт келіссөздер өткізу мүмкіндігін талқылап жатыр. Кездесу 26 наурызға жоспарлануы мүмкін, алайда бастаманың жүзеге асуы Тегеранның ресми жауабына байланысты болып отыр. Келіссөз өтетін негізгі алаң ретінде Пәкістан астанасы Исламабад қарастырылуда, деп хабарлайды baq-orda.kz Tengrinews.kz сілтеме жасап.
Халықаралық ақпарат көздерінің мәліметінше, АҚШ тарапы қақтығысты дипломатиялық жолмен реттеуге мүдделі. Осы мақсатта Вашингтон Израильге соғысты тоқтатуға бағытталған 15 тармақтан тұратын ұсыныс әзірлеп, кейін оны Иранға жеткізген. Америкалық тарап Тегеран ұсыныстардың басым бөлігіне келісім білдіргенін мәлімдегенімен, бұл ақпараттың нақты дәлелі әзірге жарияланған жоқ.
Алайда бұл бастамаға қатысты алаңдаушылық та жоқ емес. Израиль билігінде ұсынылып отырған келісім елдің стратегиялық мүдделеріне толық сәйкес келмеуі мүмкін деген пікір бар. Кейбір дереккөздер Израиль басшылығы Иранға елеулі жеңілдіктер жасалуы ықтимал деген қауіп білдіріп отырғанын жеткізеді. Сонымен қатар, Тегеранның шын мәнінде ұсынылған шарттарға келісуге дайын екеніне күмән келтіретін пікірлер де айтылуда.
Келіссөздер күн тәртібіндегі негізгі мәселелердің бірі – Иранның уран байыту бағдарламасы. АҚШ бұл процесті толық тоқтатуды талап етсе, Иранның уақытша шектеулерге ғана келісуі мүмкін екені айтылуда. Дегенмен, мұндай келісімнің мерзімі мен нақты шарттары әлі де айқындалмаған.
Сарапшылардың пікірінше, Ормуз бұғазы төңірегіндегі жағдай да келіссөздердің барысына әсер ететін маңызды факторлардың бірі. Аймақтағы геосаяси шиеленіс сақталып отырған жағдайда, тараптардың ортақ мәмілеге келуі күрделі процесс болатыны анық.
Осылайша, бейбіт келіссөздерге деген ұмтылыс байқалғанымен, тараптар арасындағы сенім деңгейінің төмендігі мен өзара күмән жағдайды күрделендіріп отыр. Келіссөздердің нәтижесі аймақтағы тұрақтылыққа тікелей ықпал ететін маңызды кезең болмақ.
