Бүгін, 11:13
Қазақстанда соңғы жылдары некеге тұру көрсеткіші төмендеу үрдісін көрсетіп отыр. Ұлттық статистика бюросының мәліметінше, 2025 жылы ел бойынша шамамен 115 мың неке тіркелген. Бұл көрсеткіш алдыңғы жылдармен салыстырғанда азайған: 2024 жылы – 123,6 мың, 2023 жылы – 120,8 мың, ал 2022 жылы – 128,3 мың неке тіркелген, деп хабарлайды baq-orda.kz.
Некелердің басым бөлігі дәстүрлі түрде қалалық жерлерде тіркелген, нақтырақ айтқанда 78,9 мың неке немесе жалпы көрсеткіштің 68,1 пайызы қала тұрғындарына тиесілі болса, ауылдық жерлерде 37 мың неке немесе 31,9 пайызы ғана тіркелген, бұл урбанизация үдерісінің отбасы құруға да әсер етіп отырғанын аңғартады, ал некеге тұрғандардың орташа жасы ер адамдар арасында 27 жас 9 айды, әйелдер арасында 25 жас 3 айды құрап отыр. Өңірлік тұрғыда қарастырғанда, некелесу деңгейі ең жоғары көрсеткіш Астана қаласында байқалған, онда 1000 адамға шаққанда 6,75 неке тіркелсе, Қарағанды облысында бұл көрсеткіш 6,32-ні, Шығыс Қазақстан облысында 6,27-ні құраған, ал ең төмен деңгей Қызылорда облысында тіркеліп, 1000 адамға шаққанда 5,06 болған. Сонымен қатар, некеге тұрғандардың басым бөлігі үшін бұл алғашқы отбасылық тәжірибе болып отыр, ер адамдардың 77 пайызы және әйелдердің 78 пайызы алғаш рет некеге тұрған болса, ажырасқаннан кейін қайта үйленгендердің үлесі ерлер арасында 22 пайызды, әйелдер арасында 21 пайызды құраған, бұл қоғамда қайта неке құру тәжірибесінің де белгілі бір деңгейде қалыптасқанын көрсетеді. Некеге тұру белсенділігі көбіне жаз айларына сәйкес келеді, себебі маусым, шілде және тамыз айларында 37 мыңнан астам жұп ресми түрде некесін тіркеген, бұл кезең қазақ қоғамында той жасауға қолайлы уақыт ретінде қалыптасқан дәстүрмен байланысты. Сонымен қатар, ажырасу көрсеткіші де өзекті мәселелердің бірі болып қалып отыр, 2025 жылы елімізде 45,7 мың жұптың некесі бұзылған, олардың 34 мыңы немесе 74,4 пайызы қалалық жерлерде тіркелсе, 11,7 мыңы немесе 25,6 пайызы ауылдық жерлерге тиесілі болған, ажырасу коэффициенті 1000 адамға шаққанда 2,24-ті құраған, бұл көрсеткіш ең жоғары Павлодар облысында (3,43), Қарағанды облысында (3,41) және Солтүстік Қазақстан облысында (3,28) тіркелген, ал ең төмен деңгей Түркістан облысында байқалып, 1000 адамға шаққанда 1,03 болған. Сарапшылардың айтуынша, ажырасулардың басым бөлігі некеге тұрғаннан кейінгі алғашқы жылдары орын алады, атап айтқанда 1–4 жыл аралығында ажырасатын жұптардың үлесі 35 пайызды құрайды, сондай-ақ некенің алғашқы жылы-ақ ажырасып кететіндер де бар, олардың үлесі шамамен 8 пайызға тең, бұл өз кезегінде жас отбасылардың әлеуметтік, психологиялық және экономикалық қиындықтарға жиі тап болатынын көрсетеді, жалпы алғанда некеге тұру көрсеткішінің төмендеуі мен ажырасу деңгейінің айтарлықтай жоғары болуы қоғамдағы отбасы институтына қатысты мәселелердің әлі де өзекті екенін аңғартады.
