Бүгін, 12:31
Бүгінгі күні Қазақстанның қай өңірін алсақ та, ең үлкен бәсекелестік зауыттар мен ғимараттар арасында емес, талантты жастар үшін жүріп жатыр. Қай өңір білімді жастарын сақтап қала алады, қай өңір сол жастарға мүмкіндік бере алады, ертең сол өңір дамиды, деп хабарлайды baq-orda.kz.
Соңғы жылдары Жамбыл облысында байқалмай келе жатқан бір жақсы өзгеріс бар. Өңірде ғылым біртіндеп үлкен аудиториялар мен жабық зертханалардың шеңберінен шығып, жастардың күнделікті өмірінің бір бөлігіне айналып келеді. Бұл өзгерістің алдыңғы қатарында Шерхан Мұртаза атындағы Халықаралық Тараз университеті тұр.
Бұрын студенттің жетістігі тек жақсы баға алумен өлшенетін. Қазір жағдай өзгеріп жатыр. Студент ғылыми жоба жасайды, халықаралық симпозиумдарға қатысады, жаңа идея ұсынады, тіпті ғылыми зерттеуді кәсіпкерлік бастамаға айналдыруға ұмтылады. Бұл – мүлде басқа буынның қалыптасып жатқанын көрсетеді.
Бір ғана мысалдың өзі көп нәрсені аңғартады. Егер 2025 жылы республикалық студенттік ғылыми-зерттеу жұмыстары байқауына 8 жоба ұсынылса, араға бір жыл салып бұл көрсеткіш 27 жобаға жеткен. Бұл жай ғана сан емес. Бұл – жастардың ғылымнан өз болашағын көре бастағанының белгісі.
Шынын айту керек, біз ғылым туралы әңгімені көбіне тым күрделендіріп жібереміз. Ал негізінде ғылым дегеніміз – адамның өмірін жеңілдететін шешімдер ойлап табу. Егер университет ғалымдары су тапшылығын азайтудың жолын іздеп жүрсе, бұл ғылым. Егер мамандар ауыл шаруашылығын тиімді ету үшін жаңа тәсілдер әзірлеп жатса, бұл да ғылым. Егер жастар психологиялық денсаулық мәселелерін зерттеп, оның алдын алудың тетіктерін ұсынса, бұл да ғылым.
Шерхан университетінде дәл осындай бағыттар біртіндеп күшейіп келеді. Мұнда ғылыми орталықтар белгілі бір саламен ғана айналысып отырған жоқ, керісінше өңірдің өз қажеттілігіне жауап беретін зерттеулерге басымдық беріп отыр. Агробиология, аквакультура, ветеринария және қолданбалы зерттеулер бағыттарының дамуы соның дәлелі.
Бірақ бұл жерде одан да маңызды мәселе бар. Ғылым тек ғалымдардың арасында қалып қоймауы керек. Қарапайым тұрғын да өңірде қандай жаңалықтар жасалып жатқанын біліп отыруы қажет. Себебі ғылым халықтың қолдауынсыз үлкен қозғалысқа айнала алмайды.
Мысалы, бүгінде әлемнің ең дамыған мемлекеттері ғылымды халыққа қызықты етіп жеткізуді бірінші орынға шығарып отыр. Ғалымдардың жұмысы туралы деректі фильмдер түсіріледі, мектептерге ғылыми экскурсиялар ұйымдастырылады, жастар ғылыми челлендждерге қатысады. Бір қарағанда қарапайым көрінетін осы тәсілдердің барлығы ғылымды қоғамның мәдениетіне айналдыруға көмектеседі.
Жамбыл облысында да осы кезең басталып келеді. Өйткені бүгінгі жастар бұрынғы буын сияқты дайын ақпаратты ғана тұтынғысы келмейді. Олар өздері қатысқысы келеді, тәжірибе жасағысы келеді, жаңа дүние ойлап тапқысы келеді. Ал университеттер дәл осы мүмкіндік беретін ортаға айналып жатыр.
Тағы бір ерекше назар аударатын бағыт – жас ғалымдарды қолдау мәселесі. Көп жағдайда біз жас ғалым дегенде тек профессорлық дәрежеге ұмтылып жүрген адамды елестетеміз. Шын мәнінде, жас ғалым бүгінгі студенттің өзінен басталады. Оның алғашқы зерттеу жұмысы, алғашқы жобасы, алғашқы халықаралық тәжірибесі – үлкен ғылыми жолдың баспалдағы.
Сондықтан жас зерттеушілерге инвестиция салу – жай ғана білім саласын қолдау емес, бұл өңірдің болашағына инвестиция салу деген сөз.
Әсіресе университет ішінде қалыптасып келе жатқан халықаралық байланыстар ерекше назар аудартады. Соңғы жылдары халықаралық симпозиумдарға қатысатын студенттер мен ғылыми жетекшілердің саны бірнеше есе өскен. Бұл – Жамбыл облысындағы жастардың әлемдік ғылыми кеңістікке шығуға дайын екенінің белгісі.
Осы өзгерістердің барлығы бір үлкен сұраққа жауап беріп тұрғандай. Бұрын жастар жақсы мүмкіндік іздеп басқа жаққа кетуге тырысса, енді сол мүмкіндіктердің өзі өңірде қалыптасып келе жатыр.
Әрине, бұл бір күнде пайда болған нәтиже емес. Бұл – жүйелі жұмыстың жемісі. Ғылыми орталықтардың құрылуы, студенттік ғылымның дамуы, халықаралық серіктестіктің артуы, ғылыми жобалардың көбеюі – осының барлығы бір-бірімен тығыз байланысты.
Ең қызығы, мұның бәрі әлі бастамасы ғана.
Өйткені әлем қазір үлкен өзгерістердің алдында тұр. Жасанды интеллект, жаңа технологиялар, климаттың өзгеруі, азық-түлік қауіпсіздігі сияқты жаһандық мәселелердің барлығы жаңа мамандарды қажет етеді. Ал сол мамандар дәл осы аудиторияларда өсіп келеді.
Бәлкім, бүгін зертханада отырған студент бірнеше жылдан кейін еліміздің су қауіпсіздігін қамтамасыз ететін жаңа технологияның авторы болар. Мүмкін, бүгін ғылыми байқауға қатысып жүрген жас зерттеуші болашақта халықаралық жобаларды басқаратын жетекші ғалымға айналар.
Бастысы, оған мүмкіндік беретін орта қалыптасып келеді.
Жамбыл облысы үшін ең қуанышты жаңалықтың өзі осы. Өңірде ғылым туралы әңгіме енді тек болашақ жоспар ретінде емес, бүгінгі күннің нақты шындығы ретінде айтыла бастады. Ал ғылымды таңдаған жастар көбейген сайын, өңірдің болашағы да әлдеқайда жарқын бола түседі.
