Бүгін, 13:44
Қазіргі таңда кез келген мемлекеттің өркендеуі оның басты құжаты – Конституцияның қоғамдағы нақты өзгерістерге қаншалықты икемді екендігімен өлшенеді, деп хабарлайды baq-orda.kz.
Қазақстанда соңғы жылдары жүзеге асырылған ауқымды конституциялық реформалар елімізді жаңа деңгейге көтерді. Бұл өзгерістер тек саяси элитаның билікті бөлісуі ғана емес, әрбір қарапайым азаматтың әл-ауқатына, әлеуметтік қорғалуына және болашағына тікелей әсер ететін терең өзгерістер болды.
1. Ұлттық байлық және жердің шынайы иесі – халық
Жаңа Конституцияның ең маңызды әрі тарихи жаңалығының бірі – «Жер және оның қойнауы, су көздері, өсімдіктер мен жануарлар дүниесі, басқа да табиғи ресурстар халыққа тиесілі» деген қағидаттың қабылдануы. Бұл норма декларация болып қана қалған жоқ, ол мемлекеттік саясаттың өзегіне айналды.
Ресурстарды әділ бөлу: Елдің табиғи байлығынан түсетін кірістің бір бөлігі өскелең ұрпақтың шотына жиналатын жүйе іске қосылды. Бұл – болашақ ұрпақ алдындағы мемлекеттің әлеуметтік жауапкершілігінің нақты көрінісі.
Экономикалық теңдік: Мемлекеттік монополия мен олигополияның ықпалы шектеліп, адал бәсекелестік пен шағын және орта бизнестің дамуына конституциялық деңгейде жағдай жасалды.
2. Конституциялық сот – әділдіктің қорғаны
Азаматтардың өз құқықтарын мемлекеттік органдардан қорғаудағы ең басты құралы – Конституциялық соттың қайта құрылуы. Бұрын бұл институтқа тек жоғары лауазымды тұлғалар ғана жүгіне алса, қазір әрбір қазақстандық өз құқығын шектейді деп тапқан заңдар мен нормативтік актілерге қатысты тікелей осы сотқа арыздана алады.
Бұл өзгеріс қоғамдағы құқықтық мәдениетті арттырып қана қоймай, мемлекеттік органдардың жұмысындағы қателіктер мен заңсыздықтарды жедел түрде түзетуге жол ашты.
Адам құқықтары жөніндегі уәкілдің (омбудсменнің) мәртебесінің Конституцияда бекітілуі оның құқықтық қорғау тетіктерін әлдеқайда күшейтті.
3. Әлеуметтік мемлекет қағидаты және міндеттемелер
Конституциялық түзетулер мемлекеттің әлеуметтік бағдарын айқындап берді.
Сапалы білім мен денсаулық сақтау: Азаматтардың заңды түрде сапалы білім алуға, медициналық көмекке қол жеткізуге деген құқықтары нақты кепілдіктермен бекітілді.
Еңбек адамдарының құқығы: Ең төменгі жалақы мөлшерін есептеу әдістемесі өзгеруде, ал қауіпсіз еңбек жағдайын жасау жұмыс берушілердің басты конституциялық міндеттерінің бірі ретінде қарастырылады.
Қорыта айтқанда, бұл өзгерістер қоғамдағы әлеуметтік әділетсіздіктерді жоюға және әрбір адамның өз елінде бақытты, алаңсыз өмір сүруіне қажетті құқықтық негіз қалады.
