![Ұлттық спорт – ұлт құндылығы](https://baq-orda.kz/uploads/resized-images/2024/05/1716874810.webp)
Расында бүгінгі жастардың мемлекет қамын ойлайтын ертеңгі ел ағалары екенін ескерсек, олардың азаматтық санасы бүгіннен бастап ұлттық болмыспен ұштаса дамуы керек. Осы мақсатты іске асыру үшін ұлттық мәдени мұраның озық үлгілерінің бірі болып табылатын ұлттық ойындарды орта мектеп бағдарламасына енгізілуі – болашақ ұрпақ үшін ең ұтымды шешім болды десек қателеспейміз.
Ұлттық ойындардың ішіндегі біз үшін аса танымалы – асық ойыны. Ол – қазақ халқының дәстүрлі ұлттық ойындарының ең қызықты, әрі кең тараған түрі. Сондықтан ғасыр бойы халықтың зердесінде сақталып келген осы бір қызықты ойынды өскелең ұрпақты тәрбиелеудің тиімді құралы ретінде ұтымды пайдаланған жөн. Асық ойынын 3-4 жастағы баладан қарияға дейін ойнай алады. Асық ойнаған бала жылдамдық пен ептілікті, шыдамдылық пен сабырлықты, тәртіп пен мергендікті жастайынан санасына сіңіреді. Ол ойын бола ма, әдет-ғұрып, салт-дәстүр бола ма, бәрі де адамның өзінің өскен ортасына сай, жан-жақты жетілген азамат болуына көмектеседі. Біріншіден, ол достық пен сыйластыққа, бірін-бірі қадірлеуге, ұйымшылдыққа, тәртіпке үйретсе, екіншіден көз мергендігіне, қол мергендігіне үйреткен.
Халықтық педагогиканың ең бір көне тиімді құралдарының біріне «Қазақ күресі», «Тоғызқұмалақ», «Асық ату» жатады. Ойын арқылы бала қоршаған ортаны өз бетінше зерделейді. Сөйтіп, өзінің өмірден байқағандарын іске асырып, адамдардың іс-әрекетіне еліктейді. Соның нәтижесінде өзі көрген жағдайларды отбасылық тұрмыс пен қызмет түрлерін жаңғыртады. Ойын дегеніміз – адамның ақыл-ойын дамытатын, қызықтыра отырып ойдан-ойға жетелейтін, тынысы кең, алысқа меңзейтін, қиял мен қанат бітіретін ғажайып нәрсе. Демек, шәкірттің ақыл-ойы, парасаты ұлттық салт-сананы сіңіру арқылы жетіле түседі. Мамандар оқу үрдісінде ұлттық ойын элементтерін пайдалану сабақтың тақырыбы мен мазмұнына сай алынатынын, сонда ғана оның танымдық, тәрбиелік маңызы арта түсетінін қаперге салуда. Шынында ойынның тәрбиелік маңызы зор. Ол бабаларымыздың асыл қазыналарына деген көзқарасын құрметтеуге, сөз әсемдігін сезінуге үйретеді. Халқымыздың ұлы перзенті, аса көрнекті жазушы М.Әуезов «Біздің халқымыздың өмір кешкен ұзақ жылдарында өздері қызықтаған алуан өнері бар ғой. Ойын деген менің түсінуімше көңіл көтеру, жұрттың көзін қуантып, көңілін шаттандыру ғана емес, ойынның өзінше бір ерекше мағыналары болған» деп тегін айтпаса керек. М.Жұмабаев ойындарды халық мәдениетінен бастау алар қайнар көзі, ойлау қабілетінің өсу қажеттілігі, тілдің, дене шынықтыру тәрбиесінің негізгі элементі деп тұжырымдайды. Кеңес Одағы кезіндегі ұлттық ойындардың маңызы мен қажеттілігін көрегендікпен қарастырған ғалым Б.Төтенаев «Қазақтың ұлттық ойындары» атты еңбегінде қазақ ойындарын бірнеше топқа бөліп, ойын шарттарын жазып, жастар үшін тәрбиелік мәнін зерделеп, ойын білдірген.
Сабақта және тәрбиеде ұлттық ойынды ұтымды пайдаланса, алдымен еңбекке баулу және дене шынықтыру пәндерінде оқушылардың өз бетімен жұмыс жасау дағдыларын қалыптастыру шарттары теориялық тұрғыдан негізделсе, онда оқушылардың білімге деген құштарлығын арттыруға және халықтың асыл мұрасын бойына сіңіріп, ұлттық сананы қалыптастыруға болады» деп ұтымды зерттеулер жасаған. Міне, қазақтың ұлттық ойынының сабақ кестесіне енуінің маңызын өткен ғасырдың өзінде ойшыл азаматтар, ғұлама жазушылар өз еңбектерінде талдап, түсіндіріп кеткен. Ұлттық сананы сауықтыратын ойындар оқушылардың міндетті оқу процесіне енсе, одан ұтпасақ, ұтылмасымыз анық. Себебі ойын – ұлттық педагогиканың ажырамас бөлігі.
Біздің облыстық «Дарын» лицей-интернатында да балаларды ұлттық рухта тәрбиелеуге атсалысып, ұстаздар бұл бағытта жұмыла жұмыс жасап жүр.Нәтижесінде, шәкірттеріміз облыс, республика деңгейіндегі байқаулардан жүлделі болып, білім ордасының абыройын асқақтатуда.
«Дарын» лицей- интернатының
дене тәрбиесі пәнінің мұғалімі
Сағынғали Сабралиев